ประเภทของธุรกิจ มีอะไรบ้าง? ข้อควรรู้ก่อนทำธุรกิจและเปิดบริษัท

ก่อนที่จะจดทะเบียนบริษัท เราต้องรู้จัก ประเภทของธุรกิจ และโครงสร้างทางกฎหมายที่เหมาะสมก่อน เพราะถือเป็นก้าวแรกที่สำคัญที่สุดสำหรับผู้ประกอบการทุกคน ซึ่งการเลือกที่ถูกต้องจะส่งผลต่อความรับผิดชอบ ภาระภาษี ความน่าเชื่อถือ และโอกาสในการเติบโตของกิจการในระยะยาวบทความนี้ Account Channels PCL จะช่วยให้คุณเข้าใจ ประเภทของบริษัท ต่าง ๆ ทั้งตามรูปแบบทางกฎหมายและตามลักษณะการดำเนินงาน พร้อมทั้งชี้แนะวิธีการเลือกรูปแบบที่ตอบโจทย์เป้าหมายทางธุรกิจของคุณที่สุดแบบเข้าใจง่าย

ประเภทของธุรกิจ มีอะไรบ้าง?

ประเภทของธุรกิจ ตามโครงสร้างทางกฎหมายนั้นแบ่งออกได้หลายรูปแบบ โดยแต่ละรูปแบบมีผลต่อความรับผิดชอบและภาระทางกฎหมายที่แตกต่างกัน ดังนี้

1. กิจการคนเดียว (Sole Proprietorship)

ประเภทของธุรกิจ อย่างแรกคือ “กิจการคนเดียว” หรือที่รู้จักกันในชื่อ “บุคคลธรรมดา” ถือเป็นรูปแบบธุรกิจที่ง่ายที่สุดในการเริ่มต้น เพราะไม่ต้องมีการจดทะเบียนจัดตั้งเป็นนิติบุคคล เจ้าของธุรกิจเพียงคนเดียวมีอำนาจในการตัดสินใจทั้งหมดและได้รับผลกำไรทั้งหมดไปคนเดียว

อย่างไรก็ตาม ข้อเสียที่สำคัญคือเจ้าของต้องรับผิดชอบในหนี้สินทั้งหมดของกิจการอย่างไม่จำกัด (Unlimited Liability) นั่นหมายความว่าหากธุรกิจมีหนี้สิน เจ้าหนี้มีสิทธิ์เรียกร้องเอาทรัพย์สินส่วนตัวของเจ้าของมาใช้ชำระหนี้ได้ ซึ่งเหมาะกับธุรกิจขนาดเล็ก หรือธุรกิจเริ่มต้นที่ยังมีความเสี่ยงต่ำและต้องการความคล่องตัวสูงในการดำเนินงาน

2. ห้างหุ้นส่วน (Partnership)

ห้างหุ้นส่วนเป็นการรวมตัวของบุคคลตั้งแต่ 2 คนขึ้นไปเพื่อดำเนินธุรกิจร่วมกัน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อแบ่งปันผลกำไรที่ได้รับจากกิจการ ห้างหุ้นส่วนสามารถแบ่งย่อยได้เป็น 2 ประเภทของบริษัท หลัก ๆ คือ

1. ห้างหุ้นส่วนสามัญ (Ordinary Partnership): หุ้นส่วนทุกคนต้องรับผิดชอบร่วมกันในหนี้สินของกิจการอย่างไม่จำกัด ซึ่งสามารถเลือกจดทะเบียนเป็นนิติบุคคลหรือไม่ก็ได้
2. ห้างหุ้นส่วนจำกัด (Limited Partnership): มีการแบ่งหุ้นส่วนเป็น 2 ประเภท คือ หุ้นส่วนจำกัดความรับผิด (รับผิดชอบไม่เกินจำนวนเงินที่ตนนำมาลงหุ้น) และหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด (ต้องรับผิดชอบในหนี้สินทั้งหมดของกิจการ) รูปแบบนี้ต้องจดทะเบียนเป็นนิติบุคคลและได้รับความน่าเชื่อถือมากกว่าห้างหุ้นส่วนสามัญค่ะ

3. บริษัทจำกัด (Limited Company)

“บริษัทจำกัด” เป็นประเภทของธุรกิจที่ได้รับความนิยมสูงสุดในปัจจุบันสำหรับการจัดตั้งนิติบุคคล เพราะเป็นรูปแบบที่มีการจำกัดความรับผิดชอบของผู้ถือหุ้นไว้เพียงแค่ไม่เกินจำนวนเงินค่าหุ้นที่ยังชำระไม่ครบเท่านั้น

โครงสร้างนี้ทำให้ทรัพย์สินส่วนตัวของผู้ถือหุ้นมีความปลอดภัยสูงกว่าห้างหุ้นส่วน และยังช่วยเพิ่มความน่าเชื่อถือให้กับกิจการในการติดต่อกับคู่ค้าขนาดใหญ่หรือสถาบันการเงิน โดยบริษัทจำกัดสามารถเริ่มต้นได้โดยมีผู้เริ่มก่อการตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป และมีภาระในการจัดทำบัญชีและตรวจสอบบัญชีตามกฎหมายที่ค่อนข้างเคร่งครัดค่ะ

4. สหกรณ์ (Cooperative)

ประเภทของธุรกิจ อย่างต่อมาคือ “สหกรณ์” ซึ่งมีวัตถุประสงค์หลักในการช่วยเหลือสมาชิกให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น โดยมุ่งเน้นการดำเนินงานภายใต้หลักการประชาธิปไตย ไม่ได้มุ่งเน้นการแสวงหากำไรสูงสุดเหมือนธุรกิจทั่วไป แต่เน้นประโยชน์ร่วมกันของสมาชิกเป็นหลัก เช่น สหกรณ์ออมทรัพย์ สหกรณ์การเกษตร การจัดตั้งต้องอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติสหกรณ์

5. รัฐวิสาหกิจ (State Enterprise)

ประเภทของบริษัท อย่างสุดท้ายคือ “รัฐวิสาหกิจ” หรือองค์กรที่รัฐบาลเป็นเจ้าของหรือถือหุ้นเกินกว่าร้อยละ 50 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อดำเนินธุรกิจหรือบริการสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐานเพื่อประโยชน์ของรัฐและประชาชน เช่น การไฟฟ้า การประปา บริษัทนี้ไม่ได้มุ่งเน้นผลกำไรสูงสุดเพียงอย่างเดียว แต่ต้องคำนึงถึงภารกิจในการให้บริการสาธารณะเป็นหลักด้วย

ประเภทของธุรกิจ ตามลักษณะการทำงานหรืออุตสาหกรรม

นอกจากการแบ่งตามรูปแบบทางกฎหมายแล้ว ประเภทของธุรกิจ ยังสามารถแบ่งตามลักษณะการดำเนินงานหลักของกิจการได้อีก 3 รูปแบบ ซึ่งจะส่งผลต่อการจัดทำบัญชีและการจัดการสินค้าคงเหลือโดยตรงค่ะ

ธุรกิจให้บริการ (Service Firm)

ประเภทของธุรกิจนี้มุ่งเน้นการสร้างรายได้จากการนำเสนอ “บริการ” หรือ “ความสามารถ” ที่ไม่ใช่สินค้าทางกายภาพที่จับต้องได้ โดยไม่มีการซื้อมาขายไป หรือการผลิตสินค้าคงเหลือ เช่น ธุรกิจด้านการเงิน, บริษัทบัญชี, สำนักงานกฎหมาย, ธุรกิจขนส่ง, โรงแรม, หรือบริษัทที่ปรึกษา รายได้หลักจึงมาจากการเก็บค่าธรรมเนียมหรือค่าบริการตอบแทนจากความเชี่ยวชาญที่มอบให้ลูกค้า

ธุรกิจซื้อขายสินค้า (Merchandising Firm)

ธุรกิจซื้อขายสินค้า หรือธุรกิจพาณิชย์ เป็นประเภทของธุรกิจที่มีกิจกรรมหลักคือการซื้อสินค้าสำเร็จรูปจากผู้ผลิตหรือผู้ค้าส่ง แล้วนำมาขายต่อให้กับผู้บริโภคหรือผู้ค้าอื่น โดยไม่มีการเปลี่ยนสภาพของสินค้า เช่น ร้านค้าปลีก, ห้างสรรพสินค้า, ร้านสะดวกซื้อ, หรือธุรกิจนำเข้า-ส่งออก การจัดการบัญชีของธุรกิจนี้จึงเน้นไปที่การควบคุมสินค้าคงเหลือ (Inventory) และต้นทุนสินค้าที่ซื้อมาอย่างมีประสิทธิภาพค่ะ

ธุรกิจอุตสาหกรรม (Manufacturing Firm)

ธุรกิจอุตสาหกรรม หรือธุรกิจการผลิต เป็น ประเภทของธุรกิจ ที่มีความซับซ้อนที่สุด โดยมีกิจกรรมหลักคือการนำวัตถุดิบและปัจจัยการผลิตมาผ่านกระบวนการแปรรูป เพื่อสร้างเป็นสินค้าสำเร็จรูปแล้วนำออกจำหน่าย เช่น โรงงานผลิตเสื้อผ้า, อุตสาหกรรมยานยนต์, หรือโรงงานแปรรูปอาหาร การจัดการบัญชีของ ประเภทของบริษัท นี้ต้องมีการบันทึกต้นทุนการผลิต (Cost of Goods Manufactured) ที่ละเอียด เพื่อคำนวณต้นทุนสินค้าต่อหน่วยที่แม่นยำค่ะ

วิธีเลือก ประเภทของบริษัท ให้เหมาะกับธุรกิจ

การตัดสินใจเลือก ประเภทของบริษัท หรือรูปแบบนิติบุคคลที่เหมาะสม ถือเป็นเรื่องที่ต้องพิจารณาอย่างรอบด้าน เพราะการเปลี่ยนโครงสร้างในภายหลังอาจมีค่าใช้จ่ายและความยุ่งยากตามมาได้ ดังนั้น ก่อนที่จะตัดสินใจว่าประเภทของธุรกิจของคุณควรจดทะเบียนแบบใด ควรพิจารณาจาก 3 ปัจจัยหลักดังต่อไปนี้ ซึ่งเป็นหนึ่งในข้อควรรู้ก่อนตัดสินใจเปิดบริษัทที่สำคัญที่สุด

พิจารณาขนาดธุรกิจและทุนจดทะเบียน

หากคุณเพิ่งเริ่มต้นธุรกิจขนาดเล็ก มีผู้ร่วมก่อตั้งไม่กี่คน และยังไม่มีแผนระดมทุน กิจการคนเดียว หรือ ห้างหุ้นส่วนจำกัด จะให้ความคล่องตัวและมีค่าใช้จ่ายเริ่มต้นที่ต่ำกว่า แต่หากคุณวางแผนขยายกิจการอย่างรวดเร็ว ต้องการความน่าเชื่อถือสูง หรือมีเป้าหมายระดมทุนจากภายนอกในอนาคต การจดทะเบียนเป็น บริษัทจำกัด จะเป็นโครงสร้างที่ดีกว่ามากค่ะ

พิจารณาความเสี่ยงและความรับผิดชอบ

ความแตกต่างที่สำคัญที่สุดระหว่าง ประเภทของบริษัท คือระดับความรับผิดชอบต่อหนี้สิน หากธุรกิจมีความเสี่ยงทางการเงินสูง การเลือกบริษัทจำกัดจะช่วยจำกัดความเสียหายของหนี้สินไม่ให้กระทบต่อทรัพย์สินส่วนตัวของผู้ถือหุ้น (Limited Liability) ต่างจากกิจการคนเดียวและห้างหุ้นส่วนสามัญที่เจ้าของต้องรับผิดชอบหนี้สินอย่างไม่จำกัดค่ะ

พิจารณาเรื่องภาษีและกฎหมาย

แต่ละ ประเภทของธุรกิจ มีภาระภาษีต่างกัน กิจการคนเดียวจะเสียภาษีบุคคลธรรมดา (อัตราก้าวหน้า) ส่วนประเภทของบริษัทที่เป็นนิติบุคคลจะเสียภาษีอัตราคงที่ การทำความเข้าใจเรื่องนี้จึงเป็นหนึ่งในภาษีที่ผู้ประกอบการควรรู้ก่อนเริ่มต้นค่ะ นอกจากนี้ บริษัทจำกัดยังมีข้อกำหนดทางกฎหมายและบัญชีที่ต้องปฏิบัติตามมากกว่า เช่น การตรวจสอบงบการเงินประจำปีจากผู้สอบบัญชีอากรรับอนุญาตค่ะ

คำถาม (FAQs) ที่เกี่ยวข้องกับ ประเภทของธุรกิจ

เราได้รวบรวมคำถามที่ผู้ประกอบการมักสงสัยเกี่ยวกับ ประเภทของธุรกิจ เพื่อให้คุณมีข้อมูลประกอบการตัดสินใจอย่างครบถ้วน

1. ธุรกิจ SMES มีธุรกิจอะไรบ้าง?

SMEs (Small and Medium Enterprises) ไม่ใช่ ประเภทของบริษัท ตามกฎหมาย แต่เป็นการจัดแบ่งขนาดของธุรกิจตามเกณฑ์การจ้างงานหรือมูลค่าสินทรัพย์ที่กำหนดโดยภาครัฐ ธุรกิจ SMEs ครอบคลุมหลาย ประเภทของธุรกิจ ทั้งธุรกิจบริการ ธุรกิจค้าขาย และธุรกิจผลิต ซึ่งอาจจดทะเบียนเป็นได้ทั้งบุคคลธรรมดา ห้างหุ้นส่วน หรือบริษัทจำกัดก็ได้ ตราบใดที่ยังเข้าเกณฑ์ขนาดที่กำหนด

2. ธุรกิจบริการมี 4 ประเภทอะไรบ้าง?

โดยทั่วไปแล้ว หากแบ่งประเภทของธุรกิจบริการตามการดำเนินงานหลัก จะสามารถแบ่งได้เป็น 3 ประเภท อย่างไรก็ตาม ในบริบททางเศรษฐศาสตร์ ธุรกิจบริการอาจถูกจำแนกย่อยออกไปได้อีกตามลักษณะการให้บริการ เช่น บริการด้านการเงิน (ธนาคาร), บริการด้านการค้า (ค้าปลีก), บริการด้านวิชาชีพ (กฎหมาย/บัญชี), และบริการด้านสันทนาการ (ท่องเที่ยว/โรงแรม) เป็นต้น

3. ธุรกิจการค้ามีกี่ประเภท?

ธุรกิจการค้า (หรือธุรกิจซื้อขายสินค้า) แบ่งย่อยตามลักษณะลูกค้าได้เป็น 2 ประเภท คือ การค้าส่ง (Wholesale) ซึ่งเป็นการขายสินค้าในปริมาณมากให้กับผู้ค้าปลีกหรือองค์กรอื่น และ การค้าปลีก (Retail) ซึ่งเป็นการขายสินค้าโดยตรงให้กับผู้บริโภคคนสุดท้ายค่ะ

4. ธุรกิจ Startup คืออะไร?

Startup ไม่ได้เป็น ประเภทของบริษัท ตามกฎหมาย แต่เป็นธุรกิจที่ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อแก้ปัญหาบางอย่างด้วยนวัตกรรมและเทคโนโลยี โดยมีรูปแบบธุรกิจที่เน้นการเติบโตแบบก้าวกระโดด (Scalability) และมักอาศัยเงินทุนจากนักลงทุน (Venture Capital) ในช่วงเริ่มต้น ซึ่งแตกต่างจาก ประเภทของธุรกิจ ทั่วไปอย่าง SMEs ที่มักจะเติบโตแบบค่อยเป็นค่อยไป ธุรกิจ Startup ส่วนใหญ่ในประเทศไทยมักจดทะเบียนเป็น บริษัทจำกัด เพื่อดึงดูดนักลงทุนค่ะ

5. SME กับ Startup แตกต่างกันอย่างไร?

ความแตกต่างหลักไม่ได้อยู่ที่ ประเภทของบริษัท แต่คือ รูปแบบการเติบโตและนวัตกรรม SMEs มักใช้โมเดลธุรกิจที่มีอยู่แล้วในตลาดและเติบโตอย่างมั่นคงและต่อเนื่อง ส่วน Startup เน้นการสร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่เพื่อแก้ปัญหาในวงกว้าง (Disruptive Innovation) และมีศักยภาพในการขยายตัวอย่างรวดเร็วและก้าวกระโดดโดยไม่มีขีดจำกัด ซึ่งทำให้ความต้องการด้านเงินทุนและการบริหารจัดการความเสี่ยงแตกต่างกันค่ะ

สรุป

การทำความเข้าใจ ประเภทของธุรกิจ และ ประเภทของบริษัท ที่มีให้เลือกนั้น เป็นเหมือนการวางแผนผังโครงสร้างของบ้าน หากเลือกโครงสร้างที่ถูกต้องตั้งแต่ต้น จะช่วยให้ธุรกิจของคุณเติบโตได้อย่างมั่นคง สอดคล้องกับความเสี่ยง และได้รับประโยชน์สูงสุดทางภาษี

ไม่ว่าคุณจะตัดสินใจเริ่มต้นแบบกิจการคนเดียวเพื่อความคล่องตัว หรือจดทะเบียนเป็นบริษัทจำกัดเพื่อสร้างความน่าเชื่อถือ การเลือก ประเภทของธุรกิจ ที่เหมาะสมคือกุญแจสำคัญสู่ความสำเร็จ หากคุณต้องการปรึกษาเพื่อหาโครงสร้างทางกฎหมายที่ดีที่สุดสำหรับธุรกิจของคุณ หรือต้องการผู้เชี่ยวชาญช่วยดูแลด้านการจัดตั้งบริษัทและงานบัญชีอย่างครบวงจร Account Channels PCL เรายินดีให้คำปรึกษาเพื่อให้ธุรกิจของคุณเริ่มต้นได้อย่างมั่นใจค่ะ

Call Center: 1611 หรือ 1493

โทร: 02-959-8888 (100 คู่สาย)

มือถือ: 093-879-8888

LINE Official Account: @account_info

Facebook: จดทะเบียนบริษัท และทำบัญชี Account Channels PCL

Instagram: https://www.instagram.com/accountchannels_pcl

LINE: https://page.line.me/xwj0203b?openQrModal=true

สำนักงานตั้งอยู่ที่ 135/5 อาคารอมรพันธุ์ 205 ทาวเวอร์ 2 ชั้น 6 ซอยนาทอง (รัชดาภิเษก 7) แขวงดินแดง เขตดินแดง กรุงเทพมหานคร